30 năm trước có thể coi là thời điểm xuất phát của ngành công nghiệp thời trang ở Việt Nam. Song song với di sản trang phục dân tộc, người Việt Nam khi đó bắt đầu tiếp cận những xu hướng ngoại quốc chảy về qua con ngách văn hóa đại chúng.
Bức tranh ấy đang thay da đổi thịt sang một phối màu rực rỡ và giàu tính chủ động hơn. Giờ đây, thời trang Việt chiếm ưu thế trong tủ đồ của người Việt, nổi lên như một tên tuổi mạnh ở khu vực và bắt đầu tiến xa trên bản đồ thế giới.
Các thế hệ nhà thiết kế Việt Nam đã và đang khẳng định: thời trang Việt Nam tuy xuất phát sau nhưng hoàn toàn có đủ tiềm lực để vút lên trong cuộc chạy đua của thời trang toàn cầu. Và dù thế nào, ta đều có thể nhìn thấy ở thời trang Việt Nam một tinh thần trân quý sâu sắc dành cho văn hóa dân tộc, một sự nhạy cảm đặc biệt với xu hướng và một sức sáng tạo giàu có đến kinh ngạc.
30 năm cho thấy sự trưởng thành rõ rệt của thời trang nội địa. 30 năm cũng đánh dấu một chặng đường đáng nhớ tại Việt Nam của LG Electronics, thương hiệu cung cấp các giải pháp thông minh giúp nâng tầm phong cách và chất lượng cuộc sống của những con người bận rộn. Nhân cột mốc đặc biệt này, Đẹp và LG cùng nhìn lại hành trình đầy ý nghĩa của thời trang Việt Nam xuyên suốt 3 thập kỷ qua.
Thập niên 1990: những tuyên ngôn đầu tiên
Thập niên 1990, khi đất nước đi vào quỹ đạo ổn định về mặt kinh tế – xã hội, cũng là thời kỳ hừng đông của thời trang đương đại Việt Nam. Phong cách ăn mặc khi ấy là dấu gạch nối của tình yêu từ trong tiềm thức dành cho trang phục truyền thống và sự háo hức đón nhận xu hướng toàn cầu.
Gọi là sinh sau đẻ muộn, nhưng thời trang Việt Nam lại có xuất phát điểm là ngàn năm di sản truyền thống. Miền Bắc có áo tứ thân, miền Trung có áo dài, miền Nam có áo bà ba. Tuy mang đặc trưng riêng, những trang phục này đều là sự tôn vinh tuyệt đối dành cho nét đẹp người phụ nữ Việt.
Nhiếp ảnh gia của tạp chí National Geographic – Catherine Karnow – từng đặt chân đến Việt Nam vào những năm 1990 để tìm chất liệu sáng tác. Trong chuyến đi này, Catherine bị thu hút bởi nhịp sống náo nhiệt của người Sài Gòn trong giai đoạn đổi mới. Qua ống kính của nữ nhiếp ảnh gia, những cô gái trẻ Sài Gòn vô cùng sành điệu nhưng vẫn giữ được nét hồn nhiên, bình dị. Diện những chiếc áo dài, họ dạo phố trên xe Vespa, làm duyên trên xích lô hay tạo dáng bên những chiếc ô tô con bọ.
Trên thế giới, thời trang thập niên 1990 được biết đến trong văn hóa đại chúng với tên gọi “anti-fashion” (phản thời trang), mô tả cách tiếp cận xô đổ các chuẩn mực xưa cũ, thiết lập các yếu tố chưa từng có tiền lệ. Tinh thần ấy cũng phần nào lan tỏa đến Việt Nam, hiện hữu trong những tuyên ngôn đầu tiên về sự táo bạo và cởi mở. Trên những con phố nhộn nhịp của các đô thị lớn vào cuối thập niên 1990 đã thấy thấp thoáng những món đồ thời trang phóng khoáng mang phong cách grunge, hiphop như áo croptop, áo biker da, áo hai dây hay quần jeans cạp cao…
Thời trang ở giai đoạn này còn chứng kiến sự lên ngôi mạnh mẽ của chất liệu tweed du nhập từ nước ngoài. Một trong những thiết kế điển hình nhất phải kể đến suit dệt từ vải tweed theo phong cách Mod, xu hướng retro bắt nguồn từ phương Tây ở thập niên 60. Phong cách này phản ánh chân thật thời trang trong giai đoạn tái thiết nền kinh tế đất nước: rũ bỏ sự nghiêm trang, tiếp nhận ý tưởng đổi mới với tinh thần trẻ trung.
Thập niên 2000: kỷ nguyên Y2K
Những năm đầu thế kỷ XXI đánh dấu kỷ nguyên chuyển giao công nghệ, mở ra hành trình hội nhập toàn cầu của đất nước. Thời trang Việt Nam được đặt giữa giao lộ của nhiều luồng ảnh hưởng: phim ảnh Hồng Kông, thần tượng Hàn Quốc hay nhạc pop Âu Mỹ.
Các bộ phim truyền hình dài tập TVB là món ăn tinh thần không thể thiếu đối với khán giả Việt thời kỳ này. Kiểu phối đồ đơn giản, hiện đại và cá tính của các mỹ nhân Hồng Kông cũng vì thế mà tạo được hiệu ứng sâu rộng. Phong cách ăn mặc đặc trưng của thập niên này được định nghĩa bởi quần jeans ống loe, quần yếm, áo khoác denim dáng ngoại cỡ hay áo sơ mi in họa tiết sặc sỡ.
Đồng thời, làn sóng Hallyu bùng nổ khắp châu Á đưa xu hướng Y2K Hàn Quốc đến Việt Nam. Hiện diện trong các MV K-Pop và những bộ phim truyền hình lãng mạn, các món đồ thời trang như quần cạp trễ, áo baby tee, áo khoác dáng lửng, chân váy ngắn, quần leggings màu sắc bước vào công thức phối đồ thường nhật của các cô gái Việt.
Phía bên kia địa cầu, Britney Spears, Paris Hilton, Avril Lavigne… lại là một nguồn cảm hứng Y2K khác, phá cách và gợi cảm hơn. Cùng với sức ảnh hưởng của những IT Girl này, các mẫu chân váy cắt xẻ bạo dạn, quần jeans mài rách, quần siêu ngắn, áo bralette, áo cardigan dệt kim… trở thành điểm nhấn không thể thiếu trong bức tranh thời trang Việt Nam thập niên 2000.
2010 đến nay: sự thống trị của các thương hiệu nội địa
Cục diện thời trang Việt Nam từ thập niên 2010 đến nay thay đổi ngoạn mục với sự trỗi dậy của thế hệ Millennial (những người sinh từ năm 1981 đến 1996). Trưởng thành trong môi trường đa văn hóa, kinh tế phát triển và được thụ hưởng nhiều thành tựu công nghệ đột phá, họ không dừng lại ở việc chờ đợi và đón nhận những xu hướng từ thế giới mà còn chủ động kiến tạo xu hướng của riêng mình. Đây cũng là lúc thời trang Việt Nam trở thành sân chơi hai chiều của “cầu” và “cung”.
Theo dòng chảy của số hóa và toàn cầu hóa, người Việt có cơ hội tiếp cận thời trang theo nhiều cách. Từ streetwear, athleisure cho đến logo-mania hay normcore – tất cả những xu hướng và tiểu xu hướng định hình nên bộ mặt thời trang thế giới đều tiếp bước nở rộ tại Việt Nam.
Nửa đầu của thập niên, nhu cầu thời trang của số đông được đáp ứng bởi những doanh nghiệp thời trang lớn hoặc các cửa hàng theo mô hình phân phối thời trang nhập khẩu từ Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc. Khi kinh tế phát triển, mức sống nâng cao, mạng xã hội bùng nổ, giới trẻ Việt Nam không dừng lại ở nhu cầu mặc “đủ”, họ có niềm yêu thích, vốn hiểu biết nhất định về thời trang và thói quen cập nhật để bắt kịp xu hướng.
Cục diện thời trang Việt Nam từ thập niên 2010 đến nay thay đổi ngoạn mục với sự trỗi dậy của thế hệ Millennial (những người sinh từ năm 1981 đến 1996). Trưởng thành trong môi trường đa văn hóa, kinh tế phát triển và được thụ hưởng nhiều thành tựu công nghệ đột phá, họ không dừng lại ở việc chờ đợi và đón nhận những xu hướng từ thế giới mà còn chủ động kiến tạo xu hướng của riêng mình. Đây cũng là lúc thời trang Việt Nam trở thành sân chơi hai chiều của “cầu” và “cung”.
Theo dòng chảy của số hóa và toàn cầu hóa, người Việt có cơ hội tiếp cận thời trang theo nhiều cách. Từ streetwear, athleisure cho đến logo-mania hay normcore – tất cả những xu hướng và tiểu xu hướng định hình nên bộ mặt thời trang thế giới đều tiếp bước nở rộ tại Việt Nam.
Nửa đầu của thập niên, nhu cầu thời trang của số đông được đáp ứng bởi những doanh nghiệp thời trang lớn hoặc các cửa hàng theo mô hình phân phối thời trang nhập khẩu từ Trung Quốc, Thái Lan, Hàn Quốc. Khi kinh tế phát triển, mức sống nâng cao, mạng xã hội bùng nổ, giới trẻ Việt Nam không dừng lại ở nhu cầu mặc “đủ”, họ có niềm yêu thích, vốn hiểu biết nhất định về thời trang và thói quen cập nhật để bắt kịp xu hướng.
Khoảng cách ngày càng xa giữa cung và cầu đã dọn đường cho sự khai sinh của làn sóng “local brands” (các thương hiệu nội địa) từ đoạn giữa của thập niên 2010. Tinh thần sáng tạo, khát vọng tự chủ của người Việt Nam được phản chiếu trên một thị trường thời trang bừng sắc, bao quát và đa dạng. Chất lượng liên tục được nâng tầm, giá thành tiệm cận với giá trị thực, những sản phẩm Việt dần thế chỗ các sản phẩm ngoại nhập trong tủ đồ của người Việt. Các nhà thiết kế nội địa đã đưa hai chữ Việt Nam tỏa sáng trên những thánh địa thời trang thế giới, chinh phục những cá nhân có sức ảnh hưởng mạnh mẽ như Beyonce, Katy Perry, Jennifer Lopez (mặc đồ của NTK Công Trí), Lily Collins (diện trang phục của NTK Đỗ Mạnh Cường), Jennie Kim (mặc thiết kế của Lim Feng, Lê Trọng Lâm), Rosé (mặc thiết kế của thương hiệu BUPBES)…
Công nghệ quyết định hướng đi bền vững
Có thể nói, thời trang Việt Nam hiện nay đã bước đi song hành với thời trang thế giới. Và cũng giống như vấn đề mà ngành công nghiệp này đang đối mặt trên khắp địa cầu, chúng ta cũng phải đi tìm lời giải cho câu hỏi: “Làm thế nào để bền vững?”.
Thời trang bền vững không chỉ nói đến xu hướng dùng đồ tái chế, cũng chẳng phải việc lựa chọn trang phục làm từ chất liệu thân thiện với môi trường; thực chất, nó là cả một vòng tròn lặp đi lặp lại gồm nhiều yếu tố. Từ việc lựa chọn chất liệu, quy trình sản xuất không sử dụng hóa chất hay chai nhựa, đến nhân lực được đào tạo bài bản, đó đều là những mắt xích không thể thiếu.
Tại Việt Nam, thời trang bền vững đã ghi nhận nhiều thành tựu. Năm 2022, La Phạm với sự đồng hành của dự án “Empower Women Asia” trở thành thương hiệu Việt Nam duy nhất góp mặt trong chương trình thời trang bền vững lớn nhất Thụy Sĩ “UN-DRESS”. Bộ đôi nhà thiết kế Huỳnh Hải Long và Đặng Thế Huy cũng đã mang bộ sưu tập “Hồi sinh” với các thiết kế làm từ quần áo cũ và vải rách trình diễn tại Tuần lễ Thời trang New York 2022.
Cùng với hành trình đi tìm chất liệu thân thiện với môi trường, các nhà thiết kế Việt còn tích cực giải mã công nghệ để quy trình sản xuất diễn ra nhanh chóng và tiết kiệm. Năm 2022, NTK Lê Thanh Hòa lần đầu giới thiệu bộ sưu tập “An” trên nền tảng metaverse. Kha Ngô cũng là nhà thiết kế hiếm hoi ứng dụng công nghệ vào quy trình thời trang bền vững khi toàn bộ khâu thiết kế đều được thực hiện ngay trên màn hình máy tính, không cần qua cắt thử nhiều bước theo cách truyền thống.
Thời trang bền vững cũng dần đi sâu vào suy nghĩ của người tiêu dùng. Thay vì chạy theo những thương hiệu “nhanh” và xu hướng ngắn hạn, giới mộ điệu chọn mua những thiết kế chất lượng, có thẩm mỹ, có câu chuyện; song song với đó, người Việt hiện đại còn đầu tư vào những công nghệ chăm sóc quần áo nhằm kéo dài tuổi thọ cho tủ đồ.
Một trong những chiếc tủ chăm sóc quần áo thông minh được giới tinh hoa Việt Nam ưa chuộng là LG Styler™ với nhiều tính năng vượt trội: khử khuẩn đến 99% bằng công nghệ hơi nước DUAL TrueSteam™, loại bỏ mùi đồ ăn, khói bụi; rũ sạch bụi bẩn và bụi mịn bám trên bề mặt vải; giúp quần áo mềm mại, thơm tho… Còn cho nhu cầu sử dụng thường ngày, không thể không nhắc đến LG WashTower™ – tháp giặt sấy giúp tối ưu hóa quy trình chăm sóc quần áo cơ bản cho những gia đình hiện đại. Bộ sản phẩm này có khả năng thiết lập chế độ giặt phù hợp nhất cho từng loại vải, rút ngắn thời gian sấy khô, duy trì độ bền cho quần áo đồng thời tạo nên tổng thể thẩm mỹ cho không gian sống nhờ thiết kế sang trọng và tinh tế. Sự hiện diện xuyên suốt ba thập kỷ của những sản phẩm gia dụng cùng công nghệ chăm sóc quần áo thông minh của LG Electronics tại Việt Nam đã nâng tầm chất lượng sống của người tiêu dùng Việt, đồng thời thúc đẩy thời trang nội địa tiến xa hơn trên thước đo bền vững.
30 năm có thể là chặng đường không dài, nhưng đủ để thời trang Việt Nam trở mình làm nên chuyện lớn. Trân trọng di sản mà thế hệ trước để lại, chắt lọc xu hướng mới từ thế giới – trên đà vươn mình trỗi dậy của ba thập kỷ qua, tương lai Việt Nam trở thành cái tên đáng gờm trên bản đồ thời trang thế giới không phải là một điều bất khả.
Thiết kế Khôi Nguyên
BẢN QUYỀN NỘI DUNG THUỘC TẠP CHÍ ĐẸP