Một nghiên cứu của Tập đoàn Tư vấn quản lý Bain & Company đã cho thấy 89% người tiêu dùng mong đợi các công ty thời trang công khai hoạt động bền vững của họ. Không chỉ mẫu mã và chất lượng, giới sành điệu giờ đây còn muốn hiểu rõ các giá trị phía sau trang phục mà họ mang trên người. Chính vì vậy, các thương hiệu xa xỉ buộc phải nỗ lực để chạm đến điểm sâu xa hơn của sự sáng tạo: tính bền vững và đạo đức trong quy trình thiết kế.
Len hiếm có bậc nhất
Lịch sử trải dài hơn hai thế kỷ và qua sáu thế hệ nghệ nhân của Loro Piana không ngừng hướng đến sự hoàn hảo và cam kết bền bỉ về chất lượng. Câu chuyện của thương hiệu bắt đầu vào đầu những năm 1800 tại Trivero, một thành phố ở vùng Piedmont, miền Bắc nước Ý, khi gia đình Loro Piana quyết định khởi nghiệp buôn bán len. Không dừng ở tham vọng chiếm lĩnh thị trường len trong nước, Loro Piana đặt ra mục tiêu cao hơn: tạo nên sự đột phá trong ngành thời trang xa xỉ bằng nguồn vải thượng hạng.
Ở thập niên 90, Loro Piana gây dựng được chỗ đứng vững vàng trong ngành xa xỉ phẩm với nhà máy dệt vải và xưởng may trang phục. Kiểm soát quy trình sản xuất từ đầu đến cuối giúp thương hiệu đảm bảo chất lượng cao nhất ở mọi công đoạn. Đây cũng là giai đoạn Loro Piana, dưới sự dẫn dắt của Pier Luigi, giới thiệu một chất liệu mới: baby cashmere. Loại len hiếm có bậc nhất của địa hạt thời trang đồng thời là niềm tự hào của Lora Piana sở hữu bề mặt cực mềm, có nguồn gốc từ lớp lông tơ của dê con Hircus.
Pier Luigi mong muốn tạo ra các thiết kế dệt kim bằng loại len hiếm có khó tìm này. Tuy nhiên, tham vọng của ông đã gây ra không ít khó khăn cho những người chăn dê. Thứ nhất, những chú dê con Hircus chỉ sống ở địa hình sườn dốc đầy thách thức trên những dãy núi ở Mông Cổ, nơi thời tiết quanh năm khắc nghiệt. Thứ hai, họ buộc phải theo dõi những chú dê con sáu tháng tuổi để thu hoạch được lớp lông tơ có đường kính chỉ 13,5 micron – mịn hơn tới 15% so với những sợi lông lấy từ dê trưởng thành. Thứ ba, thời gian thu hoạch lớp lông tơ này cực kỳ ngắn vì chúng chỉ xuất hiện vào tháng 6, khi dê bắt đầu rụng lớp lông bảo vệ tự nhiên để chuẩn bị cho mùa hè. Đặc biệt, lớp lông tơ này chỉ có thể được thu thập một lần duy nhất trong đời của mỗi con dê.
Cho đến nay, dù là len baby cashmere, len vicuña, len merino siêu mịn từ Úc - Á hay sợi len từ Myanmar, Loro Piana vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với nông dân và người chăn nuôi, đặt mục tiêu bảo tồn động vật hoang dã lên hàng đầu.
Sợi len của các vị thần
Những năm tiếp theo, Loro Piana tiếp tục mở rộng giới hạn của sự đổi mới trong nghề dệt vải thủ công. Điểm cốt lõi trong sức hấp dẫn lâu dài của thương hiệu nằm ở cách các nghệ nhân khéo léo biến nguyên liệu thô thành loại vải có độ mềm mại, ấm áp và bền bỉ. Ngoài vải cashmere, Loro Piana còn sử dụng len vicuña, hay còn được biết đến với tên gọi “sợi len của các vị thần”.
Vicuña là một loài lạc đà nhỏ sống ở độ cao khoảng 4.000 mét của vùng núi Andes. Trong hơn bốn thế kỷ, loài động vật này đã bị săn bắt để lấy lông làm đồ giữ ấm. Việc săn bắt lạc đà vicuña trở nên mất kiểm soát vào những năm 1980 đến mức quần thể loài này bị đẩy đến bờ vực tuyệt chủng.
Hiểu được giá trị của sợi vicuña và tầm quan trọng của loài vật này đối với hệ sinh thái mong manh của khu vực, Loro Piana đã quyết định hỗ trợ bảo vệ giống lạc đà này. Thương hiệu khởi xướng quan hệ đối tác với chính phủ Peru, cam kết bảo vệ quần thể vicuña với yêu cầu cho phép Loro Piana thu hoạch lông theo chu kỳ hai năm.
Vicuña là một loài lạc đà nhỏ sống ở độ cao khoảng 4.000 mét của vùng núi Andes.
Video: www.bloomberg.com
Sự hỗ trợ tài chính của Loro Piana đã giúp lạc đà vicuña nhận được sự chăm sóc tối ưu, dẫn đến sự phục hồi đáng kể trong quần thể. Năm 2008, thương hiệu thành lập khu bảo tồn thiên nhiên tư nhân đầu tiên tại Peru, sau đó mở rộng sang Argentina và Bolivia, đảm bảo quyền thu thập lông với cam kết thúc đẩy sự phát triển của quần thể vicuña hoang dã.
Cho đến nay, dù là len baby cashmere, len vicuña, len merino siêu mịn từ Úc – Á hay sợi len từ Myanmar, Loro Piana vẫn duy trì mối quan hệ chặt chẽ với nông dân và người chăn nuôi, đặt mục tiêu bảo tồn động vật hoang dã lên hàng đầu. Chính vì lý do này mà Loro Piana được giới thượng lưu coi là hình mẫu của sự xa xỉ thầm lặng, bởi vẻ đẹp xa hoa song hành cùng trách nhiệm đối với thiên nhiên.
Kim cương Tiffany
Tiffany & Co. tin rằng vẻ đẹp của một viên kim cương không chỉ được đánh giá qua hình thức bên ngoài mà còn ở bí quyết chế tác tinh vi. Thương hiệu kim hoàn Mỹ luôn cam kết tạo nên những viên kim cương đảm bảo tính thẩm mỹ và bền vững. Từ thời điểm được khai thác, viên kim cương Tiffany phải trải qua một chuyến đi khắp thế giới, qua bàn tay của những nghệ nhân bậc thầy cho đến khi xứng đáng đặt vào chiếc hộp Blue Box biểu tượng của thương hiệu.
Những viên kim cương Tiffany & Co. đều được tinh tuyển kỹ càng từ mỏ Jwaneng ở Botswana. Đây là một trong những mỏ kim cương dồi dào nhất thế giới, được phát hiện vào năm 1972 và đi vào hoạt động 10 năm sau đó.
Phó chủ tịch cấp cao về cung cấp kim cương và đồ trang sức Tiffany & Co., ông Andrew Hart, kể rằng mỏ Jwaneng nằm trong sa mạc, bao quanh bởi khu bảo tồn động vật hoang dã rộng lớn, ở đó có một thị trấn nhỏ với đầy đủ dịch vụ chăm sóc sức khỏe và giáo dục đã được dựng lên nhờ nguồn lợi nhuận từ mỏ. Ông cùng đội ngũ Tiffany & Co. quan tâm đến tính bền vững trong khai thác và việc hợp tác với những người thợ mỏ có trách nhiệm.
Sau khi được khai thác, kim cương thô ở đây được chia thành hai nhóm để cắt và đánh bóng. Những viên có trọng lượng dưới 0,18 carat (gọi là melee) sẽ được gửi đến Campuchia và Việt Nam, số khác có trọng lượng lớn hơn 0,18 carat sẽ được chuyển đến Mauritius hoặc Botswana.
Tiffany & Co. đặt ra tiêu chuẩn cao trong ngành khai thác để bảo vệ quyền con người và các vùng đất nhạy cảm về mặt sinh thái, đồng thời tận tâm cải thiện nền kinh tế ở những quốc gia đang phát triển. Theo Andrew Hart, Tiffany luôn cử các chuyên gia đánh bóng người nước ngoài đến đào tạo tay nghề, nâng cao kỹ năng chuyên môn cho những người thợ bản địa, giúp họ biến những viên đá thô trở nên hoàn mỹ mà không cần trải qua thêm bất kỳ công đoạn nào. Tính đến tháng 6/2020, có 94% lực lượng lao động tại cơ sở Hải Dương, Việt Nam của thương hiệu là lao động nữ bản địa.
Tiffany & Co. đặt ra tiêu chuẩn cao trong ngành khai thác để bảo vệ quyền con người và các vùng đất nhạy cảm về mặt sinh thái, đồng thời tận tâm cải thiện nền kinh tế ở những quốc gia đang phát triển.
Đá quý thiên nhiên Bvlgari
Đá quý mang màu sắc tự nhiên và độ sáng bóng vĩnh cửu xuất hiện trong câu chuyện của Bvlgari như một biểu tượng về tinh thần đổi mới, sự khéo léo và trí tưởng tượng. Các sáng tạo cao cấp của thương hiệu là những tác phẩm nghệ thuật độc đáo, tập trung vào màu sắc rực rỡ, sức sống và ánh sáng từ những loại đá quý đặc biệt.
Khi nói về đá quý, nguồn khai thác là một trong những chủ đề được Bvlgari quan tâm nhất. Đá quý màu được tìm thấy ở hơn 60 quốc gia, góp phần đáng kể vào sinh kế của hàng triệu người trên toàn thế giới. Mặc dù rất khó để xác định số lượng các mỏ đá quý màu đang hoạt động, nhưng ước tính trên thế giới có khoảng 200 – 300 mỏ, với khoảng 80% vật liệu được khai thác trên quy mô nhỏ theo cách thủ công.
Tất cả các loại đá quý màu mà Bvlgari sử dụng trong chế tác đồng hồ và trang sức đều được mua trực tiếp thông qua các thị trường quốc tế và mạng lưới thương nhân uy tín. Nhà kim hoàn nước Ý yêu cầu mỗi đơn vị cung cấp và thương nhân bán đá quý phải tuân theo các nguyên tắc nghiêm ngặt được nêu trong Bộ quy tắc ứng xử dành cho nhà cung cấp (Supplier Code of Conduct).
Đá quý mang màu sắc tự nhiên và độ sáng bóng vĩnh cửu xuất hiện trong câu chuyện của Bvlgari như một biểu tượng về tinh thần đổi mới, sự khéo léo và trí tưởng tượng.
Kể từ năm 2019, Bvlgari là một trong những thương hiệu kim hoàn đầu tiên đưa đá quý màu gồm hồng ngọc, ngọc bích và ngọc lục bảo đạt chứng nhận Bộ quy tắc thực hành của Hội đồng trang sức có trách nhiệm (RJC) vào trang sức cao cấp.
Việc theo đuổi tính đạo đức trong thiết kế trang sức hiện nay còn nhiều thách thức và ngành công nghiệp này đang thiếu hụt trầm trọng các hệ thống chứng nhận. Nhưng các chuyên gia kim hoàn vẫn đang nỗ lực thử nghiệm các vật liệu thay thế thân thiện với môi trường hơn như gỗ hoặc thủy tinh tái chế.
Công nghệ hóa thời trang bền vững
Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo ngành Thiết kế Thời trang tại trường Đại học Kiến trúc TP.HCM, Kha Ngô đã dành 5 năm tu nghiệp tại Asmara International Limited, công ty thời trang toàn cầu hoạt động ở 13 quốc gia, với vai trò nhà thiết kế trong phòng R&D. Tại đây, Kha có cơ hội tiếp xúc với mô hình tìm hiểu thị trường và xúc tiến đầu tư kinh doanh sản phẩm may mặc chuyên nghiệp. Anh cũng nhận thấy rằng những nhà phân phối đang liên tục cung cấp vật liệu phục vụ các mùa thời trang, dẫn đến sự tồn tại của cả một kho vải thừa. Từ đó, Kha bắt đầu suy nghĩ về con đường làm thời trang bền vững.
Với kinh nghiệm làm việc tại Asmara cũng như thế mạnh xử lý chất liệu bằng các kỹ thuật cơ bản, Kha Ngô thành lập thương hiệu KHAAR vào năm 2022 với mong muốn đóng góp một phần nhỏ nhằm lan tỏa ý nghĩa lớn về việc tái tạo nguồn vật liệu thừa trong thời trang. Trong tên gọi của thương hiệu, “AR” thể hiện hai ý nghĩa: công nghệ thực tế tăng cường và tái chế (augmented reality and recycling).
Mũi tên công nghệ vẫn luôn lao rất nhanh. Từ lâu, công nghệ 3D đã xuất hiện trong ngành thời trang nhằm giảm thiểu hao phí vải trong vấn đề làm mẫu thử. Công nghệ này cũng bắt đầu được các thương hiệu Việt Nam ứng dụng, nhưng chủ yếu dùng để in 3D lên bề mặt chất liệu cứng hoặc tạo ra bộ ảnh thời trang bằng người mẫu ảo. Còn ở KHAAR, công nghệ được tận dụng làm trợ thủ cho toàn bộ quy trình thực hành thời trang bền vững.
Nhờ phần mềm thiết kế thời trang CLO, Kha Ngô có thể trực quan hóa các ý tưởng ngay trên màn hình máy tính. Chỉ bằng những cú nhấp chuột, những dòng lệnh, anh giản lược được nhiều bước quan trọng. Ngoài việc không cần vẽ phác thảo, công nghệ còn giúp nhà thiết kế tiết kiệm rất nhiều thời gian nhờ bỏ qua bước làm mẫu thử – khâu gây ra nhiều hao phí vật liệu trước khi hoàn thiện thành phẩm. Trong thời trang, công đoạn này đòi hỏi độ chính xác cao, chỉ cần sai một chi tiết nhỏ cũng dẫn đến việc sửa lại toàn bộ bản rập ban đầu và buộc may lại mẫu khác. Nhờ công nghệ 3D, Kha Ngô dễ dàng kiểm soát bản thiết kế, nhanh chóng thay đổi các chi tiết trước khi tiến hành may.
“Trong tương lai, tôi muốn kết hợp công nghệ thực tế tăng cường với trí tuệ nhân tạo để kiểm soát cả quá trình tạo mẫu và chụp hình ngay trong môi trường ảo. Ngoài ra, tôi cũng muốn phát triển dịch vụ kinh doanh B2B, giúp các thương hiệu không đủ nguồn lực công nghệ hóa quy trình thiết kế và sản xuất”, nhà thiết kế Kha Ngô chia sẻ.
Không ngừng thử thách sức sáng tạo bằng cách ứng dụng song song công nghệ và kỹ thuật thủ công truyền thống chính là tinh thần mà nhà thiết kế Kha Ngô hướng tới khi bước chân trên con đường thực hành thời trang bền vững.
Không ngừng thử thách sức sáng tạo bằng cách ứng dụng song song công nghệ và kỹ thuật thủ công truyền thống chính là tinh thần mà nhà thiết kế Kha Ngô hướng tới khi bước chân trên con đường thực hành thời trang bền vững.
Nâng niu giá trị Việt
Vài năm trở lại đây, giới mộ điệu có lẽ đã quen với phong cách neo-folk (dân gian đương đại) nhờ các thiết kế cách tân từ trang phục truyền thống như áo dài, áo bà ba, áo tứ thân, áo chàm, áo lĩnh… Nhà thiết kế Kha Ngô cũng là tín đồ của văn hóa dân gian Việt Nam. Nhưng anh không biến các thiết kế của mình thành phiên bản cách điệu của Việt phục, Kha Ngô diễn giải cảm hứng văn hóa dân gian bằng các chi tiết như cổ áo trụ, tay raglan… Bên cạnh đó, anh còn khéo léo lồng ghép những dấu ấn nghệ thuật gần gũi với người Việt vào thời trang. Năm 2020, anh đã giới thiệu bộ sưu tập thời trang bền vững đầu tiên, lấy cảm hứng từ màn hình analog cũ. Những vệt nhiễu sóng được thể hiện bằng kỹ thuật patchwork các mảnh vải vụn, tạo hiệu ứng pixel chân thực. Bên trên nền vải chắp vá, anh điểm xuyết họa tiết thêu tay tranh Đông Hồ “Quan trạng về làng” và mô-típ in hologram nhằm tạo độ tương phản dưới ánh sáng.
Năm 2024, Kha Ngô đã mang vải tơ dứa dệt thủ công ở Nghệ An vào các thiết kế của mình. Trước đây, sau khi thu hoạch quả dứa, người nông dân thường đốt phần còn lại của cây dứa để chuẩn bị cho mùa mới. Nhưng bây giờ, những phần bỏ đi này được đem phơi khô, sau đó tước thành sợi và dệt thành vải. Loại vải này chứa 28% tơ dứa, còn lại là sợi gai dầu và sợi tơ tằm. Trong tương lai, Kha Ngô có ý định kết hợp với cộng đồng người Chăm và người Khmer ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi tập hợp nhiều kỹ thuật may dệt lâu đời để xử lý những miếng vải vụn và tạo ra những tấm vải mới từ tay nghề thủ công.
Năm 2024, Kha Ngô đã mang vải tơ dứa dệt thủ công ở Nghệ An vào các thiết kế của mình. Trước đây, sau khi thu hoạch quả dứa, người nông dân thường đốt phần còn lại của cây dứa để chuẩn bị cho mùa mới. Nhưng bây giờ, những phần bỏ đi này được đem phơi khô, sau đó tước thành sợi và dệt thành vải.
Tại cuộc thi Sustasia Fashion Prize 2025, nhà thiết kế Kha Ngô đã lọt vào top 8 chung cuộc. Trong bài thi cuối cùng để chọn ra quán quân, anh được ban tổ chức yêu cầu thiết kế trang phục từ chất liệu polyester CELYS – loại vải polyester phân hủy sinh học đầu tiên trên thế giới. Bên cạnh polyester CELYS, anh còn sử dụng thêm chất liệu da gốc ô liu để hoàn thiện bài thi của mình. Không ngừng thử thách sức sáng tạo bằng cách ứng dụng song song công nghệ và kỹ thuật thủ công truyền thống chính là tinh thần mà nhà thiết kế Kha Ngô hướng tới khi bước chân trên con đường thực hành thời trang bền vững.
Bài Hoàng Bảo Thiết kế Khôi Nguyên
BẢN QUYỀN NỘI DUNG THUỘC TẠP CHÍ ĐẸP